Een oefening in democratie

Chris De Stoop gaf naar aanleiding van zijn nieuwe boek ‘Het Complot van België’ een interview aan De Morgen. Chris maakt op het einde van het gesprek een parallel tussen Rwanda en België op het vlak van hoe media en politici er in slagen om de zaken dusdanig te polariseren dat deze ontsporen.

Ik neem niet de vergelijking met Rwanda maar wel die met Nazi-Duitsland. In zekere zin is die dichterbij. Laat ons even terugdenken over de Nazificatie, de vernietiging van miljoenen Joden in en om Nazi-Duitsland. Natuurlijk was er in de jaren dertig crisis en moeten een aantal Duitsers ook al eens luidop gedacht hebben dat er iets teveel monden te voeden waren en wiens schuld dat was. Maar had je in een straatinterview in München aan een voorbijganger gevraagd: “zullen we de Joden maar meteen uitroeien”, dan was je voor je reportage van een koude kermis teruggekomen.

Er was behoorlijk wat werk aan de winkel om de omslag van het Gesundes Volksempfinden te realiseren. Daarvoor had het derde rijk een team van specialisten: Hitler, Himmler, Goebbels en noem maar op. De propaganda, film, radio, kunst en entertainment moesten de Duitsers constant matrakeren met de idee van een zuiver ras en het beeld van de Untermensch vs. Ubermensch. Jaren aanloop, privé-milities, verkiezingen, oorlogsmachine en uiteindelijk had je de perfecte geoliede machine voor de Vernichtung.

Vergeet niet dat de nationaal socialisme zich via wettelijke en ‘democratische’ weg groot heeft gemaakt. Die partij is niet slapen rijk geworden, in tegendeel. Eerst moesten de communisten gedemoniseerd en geïnterneerd worden, de oppositie kaltgestelt en daarna kreeg Hitler door een coalitie met de kristenpartij en de conservatieven een volledige meerderheid in het parlement alwaar hij de grondwet in zijn voordeel liet hervormen. Hitler kreeg de bevoegdheid om vier jaar lang buiten de Rijksdag en andere constitutionele organen om te regeren en wetten uit te vaardigen. Dit was het begin van het Derde Rijk en de formele basis van Hitlers macht, oorlogsmachine en vernietigingsstrategie van de Joden en uiteindelijk de Duitse natie zelve.

U kunt zich voorstellen dat er in de Reichstag dus niet eens meer gefilibusterd moest worden, die volksvertegenwoordigers hadden gewoon niks meer te zeggen. Wetten werden boven de hoofden van de ministrabelen uitgevaardigd, dat was willekeur. De hele manier waarop Brussel Halle Vilvoorde na het uitprocederen voor de Raad van State nog altijd onderhandelbaar en aanleiding voor Wiedergutmachungen zou moeten zijn is een pure aanfluiting van het parlement en de ‘andere constitutionele organen’.

Hitler wou in Duitsland iedereen achter één ideologisch vaandel laten lopen. Wat leek op een hereniging was in feite een splitsing. Je was ofwel een rasechte Ariër die de ideologie aankleefde of je was Jood, homo, zigeuner of gehandicapt en per definitie geen Duitser meer. Dat kon hij alleen via politieke en parlementaire weg bereiken, onder andere door in te breken in de Grondwet. Dat was een kwestie van een meerderheid en van objectieve bondgenootschappen. Voor het zelfde geld breng je Vlamingen en Walen achter elk hun eigen vlag. Je selecteert op taal, je maakt onderscheid tussen harde werkers en profiteurs, kortom je verheft het cliché tot dogma.

Ik doe het er niet om maar onbewust zitten er in bovenstaande tekst elementen die wijzen op een vergelijkbaar parcours waarmee wij al jaren geconfronteerd en gematrakeerd worden. Ik heb argwaan bij elke coalitie die gevormd wordt om een voet tussen de deur in het Grondwetshuis te krijgen. Partijen die geen enkel vergelijkbaar programma hebben sluiten een coalitie die volledig gehypothekeerd wordt door een extraparlementair motief. Willen ze samen regeren of hebben ze alleen een tijdelijk doel. Nog eens wees op uw hoede voor partijen die alleen aan de grondvesten van een staat willen sleutelen.

Wat is de rol van de media in deze: in België en anno 2007? De media nemen in sé nooit standpunt maar tegelijkertijd nemen ze –gewild, ongewild- altijd standpunt. Ongewild geven ze een podium èn endorsement aan de tenoren van het debat of het communautaire opbod. Gewild selecteren ze de meest opvallende incidenten. Wat weten de Franstaligen over Leterme: dat hij ze intellectueel niet in staat acht om een andere taal te leren. Dat is bij de Franstalige publieke opinie top of mind: het eerste waar ze aan denken. En hij denkt dat de Marseillaise onze nationale hymne is. Had die journalist niet beter gevraagd wat een brood of een tramticket kostte? Nee je moet scoren in de media. Idem dito voor Joëlle Milquet, de baarlijke duivelin aan de andere kant van de taalbarrière: madame Non.

Ik weet dat de vergelijking gewaagd en een beetje ongelijk is maar ik maak de oefening tegen beter weten in. In the long run is de oefening schrikwekkend interessant. Ik hoor de heer Maingain tien dagen geleden zeggen dat als de onderhandelingen niet meer lukten er misschien maar best nieuwe verkiezingen uitgeschreven konden worden. Hoezo ‘nieuwe verkiezingen’? Dat kan helemaal niet en zeker niet zolang Brussel-Halle-Vilvoorde niet gesplitst is. De laatste verkiezingen waren zo goed als ongrondwettelijk naargelang men de termijn die door het Arbitragehof opgelegd werd interpreteerde.
Het is van drie dingen één. Of Maingain weet dat niet en dan is hij een onderhandelaar die onbeslagen ten ijs komt. Dat zou kunnen. Of Maingain weet dat er geen nieuwe verkiezingen kunnen komen maar hij verzwijgt dat om een statementje te kunnen placeren. Of Maingain weet dat maar wil desnoods ongrondwettelijke verkiezingen organiseren. In ieder geval is Maingain of dom of niet tergoedertrouw.
Voor het zelfde geld is Yves leterme een slecht onderhandelaar als hij BHV op de agenda plaatst bij het begin van zijn formateurschap. BHV is een uitgemaakte zaak en voer voor het parlement en toch opent hij de onderhandelingen met deze zaak. Idem dito zoals voor Maingain: of hij weet het niet, of hij weet het maar al te goed. Soms weet je niet meer of de domheid dan wel het misleidend opzet regeert.