Het Dendermonde-gevoel

Op zaterdagmorgen waren de kranten blijkbaar in en hevige concurrentieslag verwikkeld. De inzet was het drama in Dendermonde. De manier waarop de media een dermate dramatische gebeurtenis verslaan is nog nooit zo manifest en frapant geweest. Ik citeer het ochtendjournaal op radio 1: “bladzijden vol, veel foto’s en absoluut geen schroom om ook beelden van de ouders te tonen”. Een dingetje sprong er uit het bewogen verslag van DS-redacteur Bart Van Belle wiens 15 maanden oude dochter heelhuids uit de betrokken créche kwam. Voor mij had De Standaard met dat ene stuk mogen volstaan en met een witte voorpagina en een al even witte pagina drie en vier. Maar nee mijn kwaliteitskrnt overtroeft het Laatste Nieuws: 18 pagina’s, die ik niet besluit te lezen. Wat is er aan de hand, waarom zo rucksichtlos berichten en de al dan niet gezonde nieuwsgierigheid van de lezer voeren?

De steekpartij in Dendermonde is een regelrecht drama. Ik laat het aan de onderzoekers, psychiaters en rechtsdeskundigen over om details te verzamelen, om een daderprofiel uit te tekenen en naar een motief te zoeken. Die dingen zijn nodig voor een sereen proces van de moordenaar. Maar stricto sensu hebben u en ik daar niets mee te maken. Wij moeten het niet weten en het proces niet maken, het zal onze terechte verontwaardiging niet verhelpen. Hier valt niet te begrijpen en niets uit te leggen. Dit is de totale waanzin, de verkeerde man op de verkeerde plaats. Wat past is stilte, verbijten en wat niet past is omstandig rouwbeklag en nieuwsopbod. Een ding moeten we namelijk ten allen prijze vermijden dat deze dwaas aandacht krijgt. Hier past een totale blackout, niet rond het onderzoek maar rond de identiteit. Deze man moet misschien geholpen worden maar hij mag het publieke domein niet en nooit meer betreden. Niet met zijn  naam, niet met zijn gezicht en niet in persoon.

Ik zal wel naief zijn maar op mijn website heb ik onmiddellijk geopperd dat de media in zonderheid televisie een gebaar zouden stellen door alle showprogramma’s te schrappen. Op één is dat gebeurd, op Canvas konden we ons ongestoord vergapen aan – of all places – Comedy Casino. Ik vind dat een ambivalente beslissing van de VRT. Het zal weer bij en minuut stilte in de mediastorm blijven.

Ik kan er niet bij dat de hoofdredacteur van een krant tegelijk stelt dat er moeilijk informatie te rapen valt en beslist om twaalf bladzijden van zijn krant om te gooien. Business as usual: dit is een evenment en zonder zich te verslikken zal die er nog bijvoegen dat het ‘ sociaal relevant’ is.

Ik had gehoopt op witte bladzijden, mediastilte op de zenders, op sobere informatie en niet het eeuwige gedaas waarbij jacht gemaakt wordt op getuigen, het preciese adres en identiteit van de dader en waarbij de eeuwige zelfde ‘opinion makers à la Jef Vermassen zonder verpinken analyses maken. Was ik Vermassen geweest  dan had ik gestameld: dit gaat mijn begripsvermogen te boven, wat wilt gij dat ik zeg. Ik zwijg uit respect. Maar nee, deskundig als altijd begon hij omstandig het profiel en het motief uit te vogelen.

In de hele nieuwsverslaggeving van radio en kranten werden er vanaf de middag allerlei geruchten de wereld in gestuurd: drank, drugs, ontsnapt uit een psychiatrische nstelling: niet geverifieerd en alleen maar omdat men de zaak wou stofferen. Wij zijn nu eenmaal begiftigd en vergiftigd met en door het doorgronden van het waarom. Waarom? It is to easy a question. Alsof we daar iets me opschieten. Nee, the media are just feeding the beast. Voor je het weet is het de schuld van: het systeem, de maatschappij, de opvoeding, het schoolsysteem. Daar stap ik deze keer niet in mee. De vraag is niet waarom en ook niet hoe kunnen we dit in de toekomst vermijden. Het valt niet te vermijden dat een man zijn gezicht schminkt, zijn messen vergaart, op de fiets springt en vervolgens een slachting aanricht. Tenzij je een totalitair regime aanricht dat iedereen die zijn gezicht schildert en zich per fiets verplaatst stante pede arresteert.

Vandaag kinderen groot brengen is een lifetime program. Een ding in je hoofd: ik ga eerst en ondertussen moeten ze met een glimlach en zelfzeker door het leven kunnen stappen: blik op oneindig, hoofd in de wolken, voeten op de grond. Bij mij gaat er geen dag voorbij dat ik denk: zijn ze oké, zullen alle auto’s voor het zebrapad stoppen waar ze overheen rushen. Ik kan er mee leven omdat met uitzondering van één dolgedraaide de rest van de wereld dat jong gedoe met plezier ziet groot en voorbij ziet schurken, dwarrelen en dansen.

Ik lees hier en daar kritiek op de manier waarop de media in deze zaak hun nieuws garen. Godzijdank want zolang de lezer(es) het lust zullen de media hem/haar op zijn wenken bedienen. Waar het ons aan mangelt is ritus, de manier om onze ontzetting, verontwaardiging en rouw  vorm en symbool te geven. Een maatschappij heeft nood aan rituelen. We zijn daar niet sterk in. Meestal nemen we vrede met een witte mars, een rouwregister, een petitie maar het makkelijkste is de media laten schrijven dat er zoiets als verslagenheid heerst.

Vrijdagavond 23 januari 2009 had de avond van de mediastilte moeten worden, de avond waarop iedereen had moeten beseffen dat we deels in de mooiste en de afschuwelijkste der werelden leven. Dat elk op ieder moment de prijs kan betalen voor de vrijheid die ons gegund wordt. Want zonder dit te aanvaarden is de vrijheid een loos goed. Kunnen we ons wapenen tegen iemand die de maatschappelijke consensus niet (langer) onderschrijft en de gevolgen van zijn daden niet onder ogen ziet. Misschien, hopelijk maar tegen de woede van een individuele geest is niets bestand. We kunnen een convialere maatschappij proberen te maken, we moeten elke dag weer dat jonge volk met zelfzekerheid, een schouderklap, een glimlach en een kus de deur uitsturen. Van een ding ben ik zeker: de man van Dendermonde heeft dat veilige gevoel dat je alles aankan wat er ook gebeurd niet gehad, gewild of geproefd.