Twee ton namaakgoederen die verbrand worden in de oven van Neder-Over-Heembeek. Het kan spectaculairder: op de luchthaven van Bierset drie ton namaak; polo’s en sigaretten, in de fik steken. Daar kan je dus bij aankomst met je nep-t-shirt van Hugo Boss even apart genomen worden. Oké het is pas als de gewone straatwaarde 170 euro overschrijdt dat de jongens van de douane ingrijpen, confisceren, 150 euro boete bedingen en bij niet-betaling je voor de rechtbank dagen waar je minimaal 500 euro riskeert. Maar vanwaar toch al deze ijver?
Namaak en frauduleuze namaak
De ‘namaak’ van producten is een ingewikkelde materie die zich in zeer verschillende segmenten van de consumentenwereld afspeelt. Dus niet langer alleen in het segment van de luxe goederen maar ook in wat men de fast moving consumergoods noemt. Er bestaan voor die snel en minder duur verkopende goederen legale alternatieven. De grote supermarkten hebben hun leveranciers verplicht om naast hun A-merk (het origineel) ook het huismerk aan te leveren. De verpakking verschilt maar u koopt voor een lagere prijs het zelfde. Een koffiepad of een inktcartridge die goedkoper op de markt gebracht wordt is al een stap verder, daar lopen soms rechtszaken over maar die vervangers zijn tot bewijs van het tegendeel niet frauduleus. Dat je voor je auto originele stukken wisselstukken kan kopen of merkloze is common practice in de automobielsector. Hier is heus niet altijd sprake van vervalsing.
Generische geneesmiddelen zijn geen vervalsingen, geen namaak maar evenwaardige farmaceutische producten waarvan de patenten verlopen zijn. We spreken dus niet van een parallel circuit of frauduleuze namaak. Frauduleuze namaak is de term die gebruikt moet worden voor namaak die niet door de producent georganiseerd wordt of door deze gecontesteerd wordt. Vooral de speelgoeddistributie, de online verkoop op Internet, de grote luxemerken en de softwarebedrijven worden geïnfiltreerd door frauduleuze namaak.
Het verschil tussen namaak en frauduleuze namaak of piraterij wordt bewust vaag gehouden. In de Europese regelgeving wordt dat verschil voorlopig aan gehouden maar er wordt druk gelobbyd om de twee op gelijke voet te krijgen. Het gaat immers om de bescherming van de intellectuele eigendom.
Janelly en Jean-René Fourtou
Het Groenboek van de Europese commissie inzake namaak en piraterij heeft een heel actieve rapporteur. Dat is mevrouw Janelly Fourtou, europarlementslid en partner van Jean-René Fourtou, oud-pdg van Aventis, oud-pdg van Vivendi Universal, en huidig voorzitter van de raad van bestuur van Vivendi Universal. Vivendi Universal is bedrijvig in de media en informatietechnologie en heeft door haar sterke lobbying de naar haar genoemde wet over de auteursrechten en de nevenrechten verkregen. Het spreekt van zelf dat mevrouw Fourtou onbevooroordeeld is. Het is Fourtou echter niet ontgaan dat veertig procent van de Europese consumenten geen aanstoot nemen aan namaak en daarom is ze één van de grote gangmakers geworden van sensisbilizering. Daar waar het geacht europarlementslid vooral gewrikt heeft om de media- en software sector te beschermen worden plots de gevaren ingeroepen van namaak inzake, jawel, geneesmiddelen, reserveonderdelen voor auto’s en vliegtuigen en mogelijke connecties met de maffia en het terrorisme.
Concorde gecrasht door namaak?
Dichter bij huis heeft Tony Vandeputte in 2007, in de Zevende Dag (gezeten naast een woordvoerder van het luxe handtassenmerk Delvaux), geponeerd dat de crash met de concorde te maken had met een namaak-onderdeel en rechtstreeks verantwoordelijk was voor 150 slachtoffers en het einde van het Concorde-tijdperk. Er is lang gezocht naar de oorzaak van de ramp en alle expertises en rechtshandelingen houden het bij een stuk metaal op de runway, een klapband en een ontwerpfout van de brandstoftanks. Een ontwerpfout en geen namaak. Met de zelfde bravoure komt ook het verhaal van namaak autoremblokken uit geperst gras met enige regelmaat in de media. In het vuur van het debat is er altijd wel iemand die achterover leunt en wat uit zijn nek kletst over slachtoffers, maffia, terrorisme en kinderarbeid.
Blijkbaar heeft de sector van de luxe-producten behoefte aan de zelfde lobbying als de media- en informatietechnologie. Ze gebruikt alvast de zelfde sensiblilizeringstechnieken.
Is namaak prioriteit voor de douane?
Het is allemaal kort door de bocht. Want de luxe-industrie heeft het recht om zijn auteursrecht en meerwaarde te verdedigen. Maar ze moet dat met open vizier doen. De ijver waarmee onder andere de Belgische douanediensten zich gaan toeleggen op het onderzoek en het onderscheppen van vervalste luxe-producten is een zaak die nader onderzocht moet worden. Na de steeds succesvollere ontdekkingen van drugstrafieken is het tegenhouden van partijen namaakgoederen zeer mediageniek voor de douane. Maar wat zijn de prioriteiten?
Men zou de opdracht van de douane, na het openen van de binnengrenzen, kunnen omschrijven als garant van het faire en veilige goederenverkeer, de fiscale inkomsten en jawel het onderscheppen van drugsladingen en illegalen in containers, het tegengaan van malafide handelspraktijken die de volksgezondheid kunnen aantasten. En dan – als er tijd en middelen overblijven, al eens een cargo valse Gucci’s onderscheppen. Ik wil ook weten wat er door de heren van de Grote Merken onder tafel toegestopt wordt, wat er gesponsord wordt aan buitenlandse congressen en bijeenkomsten van specialisten om hier een top-prioriteit van te maken.
Nagemaakte Vuitton’s doorstaan aanstekertest
De merken moeten zelf investeren in het bewaken van hun toegevoegde waarde. Niet zelden hoor je zo’n douane-expert vertellen hoe goed iets nagemaakt is, hoe je wel bij de pinken moet zijn om echt van vals te onderscheiden (de meeste nagemaakte Vuitton’s doorstaan de test met de aansteker wat betekent dat ze uit echt leer gemaakt zijn!) en dus is niet de kwaliteit maar wel het pantent in het geding. Louis Vuitton heeft zijn monogram ondertussen al meer dan honderd jaar geleden bedacht en de duurste investering is die batterij advocaten die om de twintig jaar de patentvernieuwing begeleidt. Maar goed we zullen blijven betalen om de L en V zo mooi door elkaar te herhalen, ook al gaat dat patent van de ene holding naar de andere. We leven nu eenmaal in een tijd waar iedereen flink wil betalen voor iets om vervolgens zelf met de merknaam of het logo op zijn borst of op zijn handtas te koop te lopen.
Beetje kort door de bocht, dit artikel en ook niet helemaal juist. Het opsporen van illegalen in containers is GEEN taak van de douane (gelukkig maar) en het is nu eenmaal één van onze taken om namaak op te sporen en in beslag te nemen. Bovendien worden ‘maar’ 94 douaniers van federaal overgeheveld naar de Vlaamse gemeenschap,de administratie der douane en accijnzen blijft dus federaal. Ik hoef trouwens niet zo nodig een handtas of een T-shirt waar in koeienletters het merk opstaat. Als we de reacties op onze stiptheidsacties lezen, stellen we vast dat VOKA, Febetra, Unizo, Touring tégen doorgedreven controles zijn, zowel op fiscaal vlak als op vlak van leefmilieu, volksgezondheid, veiligheid. Zij worden daarin niet tegengesproken door ons aller minister Reynders.
Correctie: de tassen van Louis Vuitton met het bekende monogram zijn niet van leder maar van toile ciree, i.e. gecoate stof ofte plastic. Het gebeurt wel vaak dat de namaaktassen die je in de soeks van Istanbul of Marrakech vindt, wèl van echt leder zijn…